Senate Bill 126 Uŋkíkiyapi


Sierra Concha lé owá

Pȟeží Tȟó Wí iwíkčemna núŋpa sáŋm tópa, 2019

Čhaŋnápȟopȟa Wí na Ištáwičhayazaŋ Wí k’uŋ héhaŋ, South Dakota wókičhuŋže kiŋ Senate Bill 126 iwóglakapi. Senate Bill 126 heyé, “Waná Lakȟótiyapi na Dakȟótiyapi na Nakȟótiyapi kiŋ iyápi waŋkátuya” eyé. Tóhaŋ onáwáȟ’uŋ k’uŋ héhaŋ, líla iyómakiphi. Wókičhuŋže kiŋ Senate Bill 126 yasútapi háŋtaŋš wašté kte, ečhámi.

Čhaŋnápȟopȟa Wí k’uŋ heháŋ Pierre-ta waí. Pierre ektá omníčiye yámni uŋyúhapi. Omníčiye tȟokáhe kiŋ él oyáte wičhítȟokab iwóuŋglakapi. Waŋží tȟóktȟok wóuŋglakapi. Wíŋyaŋ núm ektá úŋpi čha glíšni-owáyawa kiŋ iwóglakapi. Eháŋni, Lakȟóta oyáte óta t’ápi. Wašíču oyáte kiŋ wičháktepi na wakȟáŋyeža kiŋ wičháyuwašičupi. Wašíču kiŋ Lakȟóta wakȟáŋyeža kiŋ šikšíčaya waúŋspewičhakhiyápi. Lakȟóta wakȟáŋyeža k’uŋ Lakȟótiya wóglakapi háŋtaŋš, wašíču kiŋ awíčhapȟapi.

Leháŋl, “Iyápi Glukínipi Owáyawa” uŋyúhapi. Waná wakȟáŋyeža óta Lakȟótiyapi uŋspéič’ičhiyapi.

Omníčiye ičínuŋpa uŋyúhapi k’uŋ héhaŋ wabláatȟaŋiŋ. Léčhel epȟé:

“Elyssa Sierra Concha emáčiyapi. Lakȟóta, Taos Iǧúǧaothi, na Ȟaȟátȟuŋwaŋ hemáčha. Lakȟótiya waúŋspewičhakhiya wówaši ečhámuŋ. Maȟpíya Lúta Owáyawa-ta wówaši ečhámuŋ éyaš Wakíŋyaŋ Opȟá oȟláthe wówaši ečhámuŋ. Wókičhuŋže kiŋ Senate Bill 126 yasútapi wačhíŋ. Omníčiye nuphíŋ él wahí ičhíŋ wayáwa kiŋ thewíčhawakíȟila. Aŋpétu kiŋ lé wahí na leháŋl taŋyáŋ Lakȟótiyapi uŋspémič’íčhiye. Aŋpétu iyóhila iyápi glukínipi wičhóškaŋ kiŋ él ómapȟa. Lakȟótiyapi uŋspémič’íčhiyiŋ na waúŋspewawičhawakhiya ičhíŋ oyáte kiŋ akísnipi wačhíŋ.

"Wayáwa mitȟáwa kiŋ iyókiphimayaŋpi. Waná wačhíŋyewičháwaye. Hokšíla lená akhé pȟéhíŋ súŋpi. Wakȟáŋyeža kiŋ wóčhekiye olówaŋ uŋspépi. Lakȟótiya wómakiyakapi.Senate Bill 126 lasútapi háŋtaŋš, Lakȟóta wakȟáŋyeža kiŋ ítaŋpi kta ówičhayakiyapi kte. Uŋkígluwitayapi wačhíŋ. Wakȟáŋyeža kiŋ Lakȟótiyapi kiŋ thekíȟilapi čha íyowičhuŋpaštakapi waštéke. Wakȟáŋyeža kiŋ Lakȟól wičhóuŋ kiŋ theȟílapi kiŋ wašté kte. Senate Bill 126 lasútapi háŋtaŋš héčhetu kte. Philámayayapi.”

Senate Bill 126 kiŋ yasútapi na Kristi Noem él čhažé oígwa. Waná Lakȟótiyapi na Dakȟótiyapi na Nakȟótiyapi kiŋ iyápi waŋkátuya yawápi na líla phiwákila. Wakȟáŋyeža óta na Lakȟóta óta Pierre-ta ípi čha líla phiwíčhawakila.


"Lakȟól wičhóȟ’aŋ uŋ Lakȟóta wakȟáŋyeža na théča na thiwáhe kiŋ wíyokihiwičhúŋyaŋpi na héčhel wičhóthi ečhékčhe oyáte kiŋ wičhózani na wówaš’ake yuhá mánipi kte, na Lakȟól oúŋyaŋpi na Lakȟól wóčhekiye na Lakȟól’iyápi kiŋ slolkíyapi kte."

 

Matthew Rama: mrama@thundervalley.org,

Peter Hill: peter@thundervalley.org

Cherella Hughes: cherella@thundervalley.org