Wičhóoyake Kiŋ: Tȟašíyagnuŋpa É na Siŋtéȟla Kiŋ


Ella Deloria lé owá égnake

Pȟeží háŋskaska ožú waŋ él, tȟašíyagnuŋpa wíŋyela waŋ hoȟpí kíčhaǧa škhé. Yuŋkȟáŋ waná čhiŋčá kiŋ tȟaŋkíŋkiŋyaŋ áyapi éyaš naháŋȟči kiŋyáŋpi uŋspépi-la šni. Aŋpétu waŋ él wítaya yaŋkápi ȟčeháŋl uŋgnáhela siŋtéȟla waŋ ú na wahóȟpi kiŋ okáwiŋȟ kakšá hiyúŋka ke. Líla tȟašíyagnuŋpa húŋkupi kiŋ čhaŋtíyapȟa.

Hó éyaš ítokȟa šni s’e zuzéča kiŋ iyúškiŋyaŋ waŋyáŋg kúŋziŋ na heyé, “Huŋhí, Čhiŋkší, nilékši waŋ tóhaŋniš hí šni k’uŋ hé waná hí čha itȟó lol’íwečiȟ’aŋ kte. Iyáyiŋ na čhéǧa waŋží ithíole ye,” eyá čha héčhena čhiŋčá tȟokápȟala kiŋ kiŋyáŋ iyáye-la ké. Hé tȟoká kiŋyé wačhíŋ-la éyaš taŋyáŋkel iyáya ké.

Tȟéhaŋ glí šni čhaŋkhé kȟoháŋ tȟašíyagnuŋpa wíŋyela k’uŋ tokhé ečháčha wóglaka-hiŋ na ítohaŋtu yuŋkȟáŋ, “Huŋhí, čhéǧa olól iyáye uŋ hé tȟéhaŋ glí-la šni uŋ,” eyíŋ na čhiŋčá íyokhihe kiŋ čhiyéku okíle yé ší ké. Čha hé íŋš-eyá iyáyiŋ na akhé tókhi iyáya tȟaŋíŋ šni ké.

Akhé waŋží yé ší čhaŋkhé iyáya čha hakéla kiŋ ečéla éna yaŋká ké. Yuŋkȟáŋ waná heháŋyaŋ siŋtéȟla k’uŋ apȟé kapíŋ na phiphíya iyúŋka čha ziŋtkála kiŋ kȟokíphiŋ na heyá ké, “Hakéla, Čhíŋkš, ničhíye awíčhatuŋwe yá ye, tokȟáš núnipi séče uŋ,” eyá čha íŋš-eyá kiŋyáŋ iyáye-la ké.

Héčhel iyúha iglúsotapi na heháŋl tȟašíyagnuŋpa wíŋyela k’uŋ uŋgná ákablablaǧiŋ na, “Hó, hél ȟpáya ye. Tuwé čha lol’íničiȟ’aŋ kta héči!” eyíŋ na íŋš-eyá tokhíyotȟaŋ iyáya čhaŋkhé zuzéča waŋ lol’íkičiȟ’aŋpi kta kéčhiŋ k’uŋ taŋyéla gnáyaŋpi škhe. Heháŋyela oíhaŋke.


"Lakȟól wičhóȟ’aŋ uŋ Lakȟóta wakȟáŋyeža na théča na thiwáhe kiŋ wíyokihiwičhúŋyaŋpi na héčhel wičhóthi ečhékčhe oyáte kiŋ wičhózani na wówaš’ake yuhá mánipi kte, na Lakȟól oúŋyaŋpi na Lakȟól wóčhekiye na Lakȟól’iyápi kiŋ slolkíyapi kte."

 

Matthew Rama: mrama@thundervalley.org,

Peter Hill: peter@thundervalley.org

Cherella Hughes: cherella@thundervalley.org